الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

161

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

و توجّه داشتن و به وجهه خدايى است كه اشاره به بخشايش نعمت و حالاتى است كه تصور آن در دنيا ممكن نيست . و آيه : ( وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ - 247 / بقره ) . يعنى : آن اندازه از دانش و قدرت بدنى كه به مردم همعصرش بخشيده است فزون‌تر و بيشتر عطا كرد . و آيه : ( وَ يَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدىً - 76 / مريم ) ( خداوند به كسانى كه خود هدايت يافته‌اند ، هدايتى افزون دهد ) . و امّا در بارهء زيادى و افزونى مذموم و ناپسند ، در آيات : ( وَ ما يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً - 41 / اسراء ) و ( زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ - 88 / نحل ) و ( فَما تَزِيدُونَنِي غَيْرَ تَخْسِيرٍ - 63 / هود ) ( پس نمىفزايند مرا مگر زيانكارى ) . و امّا در آيه : فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً - 10 / بقره ) زياد شدن مرض نفاق در آيه اخير ، همان است كه سرشت آدمى بر آن نهاده شده كه هر گاه به كارى خير يا شر ، دست مىيازد و در آن فرو مىرود و مرتكب آن عمل مىشود در انجامش توانا مىشود و پى در پى آن حالتش افزون‌تر . و آيه : ( هَلْ مِنْ مَزِيدٍ - 30 / ق ) جايز است كه استدعا و تقاضا براى زيادى باشد و نيز جايز است كه آگاهى بر اين امر باشد كه دوزخ انباشته شده و به چيزى كه در آيه ( لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ - 119 / هود ) ذكر كرده حاصل كرده باشد ، مىگويند : زِدْتُه و زَادَ هو و ازْدَادَ : آن را زياد كردم و افزون شد . آيه : ( وَ ازْدَادُوا تِسْعاً - 25 / كهف ) ( مربوط به خوابيدن اصحاب كهف است كه فرمود نه سال بر سيصد سال افزودند ) . و آيه : ( ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً - 90 / آل عمران ) و ( وَ ما تَغِيضُ الْأَرْحامُ وَ ما تَزْدادُ - 8 / رعد ) .